قاجار ،استدلال کرد که اقلیتها،اکثریت جمعیت ایران را تشکیل میدهند و آینده کشور بدون به رسمیت شناختن حقوق فرهنگی آنها ساخته نمیشود. قاجار، ضمن انتقاد از دوران پهلوی به دلیل «همگونسازی اجباری»، اظهار داشت که دولت فعلی نیز در همان مسیر ادامه میدهد.
قاجار، همچنین خاطرنشان کرد که کریدور زنگزور در قفقاز جنوبی، آذربایجان را به یک مرکز ترانزیت جهانی تبدیل خواهد کرد. او دوران قاجار را به عنوان الگویی توصیف کرد که پذیرای فناوری، متصل به جهان و با احترام بیشتر به اقلیتها بود.
ما دوست داریم با شما شروع کنیم. همه میدانند که شما از اعضای سلسله قاجار هستید. میتوانید خودتان را برای ما بگویید؟
من از مادری فرانسوی و پدری تبریزی متولد شدم. در پاریس و سوئیس بزرگ شدم و در دانشگاه کالج لندن اقتصاد خواندم. در لندن در بخش بانکداری کار کردم و اکنون شرکت فناوری خودم را اداره میکنم. من با همسرم در لندن زندگی میکنم.
شما وارث سلسلهای هستید که بین قرنهای ۱۸ تا ۲۰ بر قفقاز جنوبی و ایران حکومت میکرد. تحولات منطقه را چگونه ارزیابی میکنید؟
من از دوران دانشجوییام سیاستهای ایران و قفقاز جنوبی را دنبال کردهام. امروز، میتوانم هویت و موازنه قدرت در منطقه را بهتر درک کنم. علاقه قدرتهای بزرگ به قفقاز چیز جدیدی نیست. اجداد من، قاجارها، برای کنترل ایران در آذربایجان ایران ساکن شدند زیرا این منطقه در برابر حملات روسیه آسیبپذیر بود.
امروزه، کشورهای قفقاز که بین ترکیه و روسیه قرار گرفته اند، مجبورند منافع متضاد خود را متعادل کنند. ایجاد کریدور زنگزور توسط آذربایجان پس از جنگ، این منطقه را در کانون توجه جهانی قرار خواهد داد. قفقاز جنوبی، به ویژه آذربایجان، به یکی از مهمترین مناطق ترانزیتی جهان تبدیل خواهد شد. با این حال، آذربایجان ایران به دلیل ملاحظات دولت تهران از این امر سودی نخواهد برد.
تنشها مدتهاست در ایران وجود داشته است. با توجه به اینکه رضا پهلوی از نظر سیاسی بیشتر در معرض دید قرار میگیرد، کدام گزینه برای ایران بهتر است؟
به عنوان یک آذربایجانی ایرانی، هیچکدام برای ما خوب نیست. سیاست پانفارسیسم که در دوران رضاشاه اجرا شد، با هدف جذب اجباری اقلیتها بود. وقتی آذربایجانیها خواستار خودمختاری شدند، حادثه ۲۱ آذری رخ داد که در آن ۲۵۰۰۰ نفر کشته شدند. این خاطره هنوز زنده است.
جمهوری اسلامی سیاستهای جذب مشابهی را ادامه داد. از سوی دیگر، رضا پهلوی مسئله اقلیتها را نادیده میگیرد و ایران را به عنوان کشوری با هویت واحد تعریف میکند. با این حال، بیش از ۶۰٪ از جمعیت را اقلیتها تشکیل میدهند و خواستههای اساسی آنها حقوق فرهنگی است. بدون این به رسمیت شناختن، آیندهای پایدار در ایران ساخته نمیشود.
آیا به بازگشت به صحنه سیاسی فکر میکنید؟
البته که من این را دوست دارم. با این حال، فضای رسانهای تا حد زیادی تحت سلطه رضا پهلوی است. دوران پهلوی روایتی تاریخی را بنا نهاد که قاجارها را ضعیف و فاسد نشان میداد. این روایت برای مشروعیت بخشیدن به جذب اجباری و جلوگیری از روایت تاریخ خود توسط اقلیتها ایجاد شد. بنابراین، صداهای سیاسی جایگزین کمتر شنیده میشوند.
اگر قاجارها امروز بر ایران حکومت میکردند، تصویر چگونه میبود؟
قاجارها اهمیت زیادی برای آوردن فناوری از اروپا قائل بودند. محمد شاه قاجار عکاسی را به ایران آورد و ناصرالدین شاه آن را بیشتر توسعه داد. آنها در حالی که میخواستند ایران را به جهان متصل کنند، سعی کردند استقلال آن را نیز حفظ کنند. ایران در حالی که همسایگانش مستعمره میشدند، مستقل ماند. احترام به اقلیتها وجود داشت و گذرنامه و پول رایج قوی بودند. هیچ نشانهای وجود ندارد که این مدل رابطه با جهان تغییر کند.