در کنار آن افزایش جمعیت، بهبود کیفیت تغذیه و به تبع آن افزایش تولید محصولات غذایی، بخش عمدهای از طلب روز افزون به آب را ایجاد کرده است. معضلی که بعضی کشورها به خوبی آن را مدیریت کرده و مانع از ایجاد بحران شدهاند اما در جغرافیای موسوم ایران نحوه مدیریت منابع آبی و سیاستهای آبی، خود تشدید کننده بحران و عامل اصلی بروز آن میباشد.
توسعه نامتوازن و ناپایدار در بخش کشاورزی، همچون عدم ابلاغ الگوی کشت متناسب با اکوسیستم و پتانسیلهای آبی و خاکی هر منطقه و بعضا ترویج الگوهای کشت مخرب موجب گردیده بخش کشاورزی با بازدهی پایین، بزرگترین مصرف کنندهی آب باشد. صنعت کشاورزیای که سود چندانی برای کشاورزان ندارد و اگر مدیریت صحیحی اعمال میشد قطعا کشاورزان هم سود مادی بیشتری عایدشان میگردید.
از طرفی نبود صنایع تبدیلی مدرن و کافی، کمبود مراکز نگهداری استاندارد از قبیل سیلو، سردخانه و انبار، کمبود وسایل نقلیهی استاندارد جهت حمل و نقل، بوروکراسی دست و پا گیر گمرکی جهت صادرات کالا و از همه مهمتر تحریمهای بانکی گسترده، صادرات و فرآوری محصولات را با چالشهای گستردهای مواجه میکند. تمامی این عوامل کشاورزان را از سودی که نتیجهی زحمتشان است محروم میکند و موجب دور ریز حجم زیادی از محصولات کشاورزی میشود.
بنابر آمارهای اعلامی سازمان جهانی غذا(فائو)، ایران سهم ۲.۷ درصدی از دور ریز غذا از مزرعه تا سفره را به خود اختصاص میدهد که رقمی معادل ۱۳۰ میلیون تن است. این رقم برای مجموع ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا معادل ۹۰ میلیون تن است. هر ساله شاهد رسانهای شدن تصاویری از محصولات کشاورزی هستیم که به علت نبود مطالبه در بازار، در مزرعه امحا میشوند. محصولاتی که حجم زیادی از سرانه آب مصرفی، صرف تولید آنها شده است.
به عنوان مثال در زمینه تولید سیب، ایران رتبه سوم در زمینهی سطح زیر کشت و رتبه چهارم تولید سیب را دارد. آماری که در نگاه اول شاید موجب دلگرمی باشد اما دانستن این نکته ضروری است که سیب یکی از آببرترین محصولات کشاورزی است. برای تولید هر عدد سیب به وزن ۱۵۰ گرم به طور متوسط ۱۲۵ لیتر آب مصرف میشود. اشخاص و ارگان های مختلف آمارهای متفاوتی از تولید سیب ارایه کردهاند که بین دو و نیم میلیون تن تا چهار و نیم میلیون تن تولید سیب متغیر است و برای سالهای مختلف افزایش و کاهش نسبی داشته است. که بخش عمده آن در استان آزربایجان غربی تولید میشود.
محمدرضا اصغری رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان آزربایجان غربی در مصاحبه با خبرگزاری ایرنا در ۳۱ تیر سال جاری اعلام کرده است که طبق پیش بینی ها ۹۵۰ هزار تن سیب درختی امسال در استان تولید میشود که معادل یک سوم تولید سیب در کشور است. با محاسبهای ساده مشخص میشود که تولید این مقدار سیب نیاز به هشتاد میلیون متر مکعب آب شیرین دارد.
این میزان آب تنها صرف تولید سیب شده است در حالی که مجید رستگاری مدیر عامل شرکت آب منطقهای استان آزربایجان غربی خرداد ماه امسال در گفتگو با خبرگزاری ایلنا گفته است: میزان کل مصرف سالانه آب استان ۳.۳ میلیارد متر مکعب است که از آن مقدار ۹۱ درصد معادل ۲.۹ میلیارد متر مکعب سهم بخش کشاورزی میباشد. این میزان آب در حالی صرف کشاورزی میشود که محمد رضا اصغری رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان آزربایجان غربی مرداد ماه امسال در گفتگو با خبرگزاری ایرنا اظهار داشته است که میزان هدر رفت آب در بخش کشاورزی ۷۰ درصد است.
تمامی این آمار نگران کننده نتیجه نگاه مغرضانه و تبعیض آمیز مرکز به سرزمین و ملت تورک آذربایجان جنوبی است که دست چپاولگران حکومتی را باز گذاشته تا شاهد وجود فساد گسترده، رانت، سو مدیریت و بی تدبیری در حوزه آب. احداث سدهای غیر اصولی به بهانه توسعه ولی با هدف بهره برداری از رانت و فساد مالی توسط نهادهای حکومتی و توسعه نامیمون کشاورزی در سطح استان که بیشتر زمینه اشتغال برای مهاجرین ناخوانده غیر بومی فراهم کرده است.
و در نهایت یکی از علل و ابزار عمده خشکاندن دریاچه اورمیه بحران آبی صنعی و تشدید شده توسط سیاست گزاران ضد تورک حاکم بر تهران میباشد.
